Θεματολογία. Ανατολική Αιγιαλεία

Τούρκοι και Ενετοί...

Α΄ Τουρκο­κρα­τί­α 1458-1685)Το 1458 κα­τα­λαμ­βά­νε­ται η Πε­λο­πόν­νη­σος α­πό τους Τούρ­κους.
Οι Τούρ­κοι κα­τά την κυ­ριαρ­χί­α τους στην Πε­λο­πόν­νη­σο εί­χαν ε­πι­τρέ­ψει την αυ­το­διοί­κη­ση των Ελ­λή­νων και δεν πε­ριό­ρι­ζαν την θρη­σκευ­τι­κή ε­λευ­θε­ρί­α. Ό­μως το σκλη­ρό γαιο­κτη­τι­κό κα­θε­στώς και η βα­ριά φο­ρο­λο­γί­α που ε­πέ­βα­λαν, δη­μιούρ­γη­σαν ά­σχη­μες συν­θή­κες δια­βί­ω­σης.
Πη­γές για τις συν­θή­κες που ε­πι­κρα­τού­σαν κα­τά την Α΄ Τουρ­κο­κρα­τί­α και κυρί­ως της πε­ριο­χής μας δεν υ­πάρ­χουν. Η μό­νη πη­γή έρ­χε­ται α­πό χει­ρό­γρα­φο με χρο­νο­λο­γί­α 1793, του Εμ­μα­νου­ήλ Σκαρ­πέ­τη ε­μπό­ρου, το ο­ποί­ο σώ­ζε­ται στη Μο­νή Ταξιαρ­χών Αι­γί­ου που α­να­φέ­ρει ό­τι γεν­νή­θη­κε στην Α­ρά­χο­βα το 1748.
Στο χει­ρό­γρα­φο αυ­τό ο Εμ­μ. Σκαρ­πέ­της γρά­φει ό­τι το χω­ριό Α­ρά­χο­βα την ε­πο­χή ε­κεί­νη (της Α΄ Τουρ­κο­κρα­τί­ας) ή­ταν ι­διο­κτη­σί­α κά­ποιας Σουλ­τά­νας και α­πο­κα­λεί­το και «Σουλ­τά­να».

Σε χει­ρό­γρα­φο του 1572 α­να­φέ­ρε­ται ό­τι το φθι­νό­πω­ρο του 1452 ο στρα­τη­γός Μουράτ β΄- Του­ρα­χάν, προ­έ­βη σε διώ­ξεις και σφα­γές του πλη­θυ­σμού της Πε­λο­πον­νήσου. Τό­τε οι κά­τοι­κοι του Δια­κο­πτού και της Πο­τα­μιάς α­νέ­βη­καν στο Πε­τρούχι έ­να α­πό­το­μο και βρα­χώ­δες βου­νό για να προ­στα­τευ­τούν. Εί­χαν φτιά­ξει ξύλι­νες σκά­λες για να α­νε­βο­κα­τε­βαί­νουν και έ­να ξύ­λι­νο γε­φύ­ρι για να περ­νούν α­πό το μι­κρό στο με­γά­λο Πε­τρού­χι.
Α­πό έγ­γρα­φο του Με­γά­λου Σπη­λαί­ου το 1688 φαί­νε­ται κά­ποιος Ιω­άν­νης ... του Βε­λισα­ρί­ου α­πό τις Κλου­κί­νες που ζη­τού­σε ε­λε­η­μο­σύ­νη για την α­πε­λευ­θέ­ρω­ση της γυ­ναί­κας του και των παι­διών του που ο­φει­λό­ταν στην α­δυ­να­μί­α του να κατα­βά­λει τον κε­φα­λι­κό φό­ρο.
Ε­πί­σης σε έγ­γρα­φο του Μεγ. Σπη­λαί­ου το 1636 α­να­φέ­ρε­ται ό­τι στο Λι­βά­δι και στη Σε­λιά­να έ­πε­σε πα­νού­κλα.
Στο μο­να­στή­ρι των Α­γί­ων Α­πο­στό­λων κά­τω α­πό τοι­χο­γρα­φί­α του κα­θο­λι­κού της Μο­νής, ο Ιε­ρο­διά­κο­νος Χρι­στό­δου­λος Βα­σι­λό­που­λος ση­μειώ­νει το 1646 : «ε­κείνον κε­ρον ε­γι­νε/με­γά­λο κα­κό....ο­λα τά χρι­ςια­νι­κα.... κ(αί) ε­μαρ­τι­ρι­σαν (;)....» Η σημεί­ω­ση αυ­τή τώ­ρα δεν υ­πάρ­χει λό­γω κα­τα­στρο­φής της. Ά­ρα­γε εν­νο­εί την ε­ξά­πλω­ση της ε­πι­δη­μί­ας ή άλ­λα ση­μα­ντι­κά γε­γο­νό­τα. Ό­πως και να ΄χει εί­ναι προ­φανές πό­σο δύ­σκο­λες ή­σαν οι συν­θή­κες δια­βί­ω­σης των κα­τοί­κων της πε­ριο­χής κα­τά την Α΄ Τουρ­κο­κρα­τί­α.
Ε­πα­να­στα­τι­κά κι­νή­μα­τα
Κα­τά το διά­στη­μα της Α΄ Τουρ­κο­κρα­τί­ας οι Έλ­λη­νες της Πε­λο­πον­νή­σου ζού­σαν συ­νε­χώς με το ό­ρα­μα της α­πε­λευ­θέ­ρω­σης και έ­γι­ναν πολ­λά ε­πα­να­στα­τι­κά κι­νή­μα­τα. Το 1459 με το Θω­μά Πα­λαιο­λό­γο που πο­λιόρ­κη­σε και κα­τέ­λα­βε την Πά­τρα για να νι­κη­θεί αρ­γό­τε­ρα α­πό το Μω­ά­μεθ Β΄. Το 1463 ο Μι­χα­ήλ Ράλ­λης και ο Πέ­τρος Μπού­ας μα­ζί με τους Ε­νε­τούς οι ο­ποί­οι ε­γκα­τέ­λει­ψαν τους Έλ­λη­νες στην α­γριό­τη­τα των Τούρ­κων. Το 1532 με τον Α­ντρέ­α Ντό­ρια κα­τέ­λα­βαν την Πά­τρα, την Κο­ρώ­νη, Ρί­ο και Α­ντίρ­ριο, που για μια άλ­λη φο­ρά ε­γκα­τα­λεί­φθη­καν α­πό τους Ε­νε­τούς στο έ­λε­ος των Τούρ­κων. Το 1571 με τη Ναυ­μα­χί­α της Ναυ­πά­κτου. Το 1612 με το Δού­κα το Νέ­βερ.
Ε­νε­το­κρα­τί­α 1687-1715Οι κά­τοι­κοι ελ­πί­ζο­ντας σε καλ­λί­τε­ρες συν­θή­κες δια­βί­ω­σης α­πό των Τούρ­κων βο­ή­θη­σαν τους Ε­νε­τούς και κα­τέ­λα­βαν την Πε­λο­πόν­νη­σο το 1687.
Οι Ε­νε­τοί διαί­ρε­σαν την χώ­ρα σε τέσ­σε­ρις ε­παρ­χί­ες οι ο­ποί­ες υ­πο­διαι­ρέ­θηκαν σε 23 territorii με­τα­ξύ των ο­ποί­ων των Κα­λα­βρύ­των και της Βο­στί­τσας (Αί­γιο). Για τα υ­πάρ­χο­ντα χω­ριά που υ­πά­γο­νται στο τμή­μα Κα­λα­βρύ­των υ­πάρ­χουν πλη­ρο­φορί­ες στο πε­ρι­γρα­φι­κό έρ­γο του κα­θο­λι­κού Ιε­ρέ­α Pier’ Antonio Pacifiko το 1700 που συ­να­ντάμε τα ε­ξής: Α­ρά­χο­βα, Αρ­φα­ρά, Κά­τω Πο­τα­μιά, Κλου­κί­νες, Ζα­ρού­χλα, Πε­ρι­στέ­ρα, Περι­θώ­ρι, Πο­τα­μιά, Σι­νε­βρό, Αγ. Βαρ­βά­ρα, Σε­λιά­να, Σβυ­ρού, Βα­λι­μή, Βλο­βο­κά, Βερ­σο­βά, Α­γρί­δι Με­σορ­ρού­γι, Βερ­γου­βί­τσα, Βου­νά­κι, Σό­λο.
Αυ­τή εί­ναι και η πρώ­τη ε­πί­ση­μη α­να­φο­ρά της Βερ­γου­βί­τσας.
Οι Ε­νε­τοί για να αυ­ξή­σουν τον πλη­θυ­σμό της Πε­λο­πον­νή­σου και για την ε­ντατι­κό­τε­ρη καλ­λιέρ­γεια της γης ορ­γά­νω­σαν την με­τα­φο­ρά 6000 πε­ρί­που Στε­ρε­ο­ελλα­δι­τών γε­ωρ­γών στην Πε­λο­πόν­νη­σο. Υ­πάρ­χουν πλη­ρο­φο­ρί­ες για την ε­γκα­τάστα­ση και στην πε­ριο­χή μας (Α­κρά­τα, Βα­λι­μή, Ζα­ρού­χλα, Πο­ρο­βί­τσα).
Αν λά­βου­με υπ‘ ό­ψιν την οι­κο­γε­νεια­κή πα­ρά­δο­ση των Ρο­ζέ­ων που λέ­ει για μετοί­κη­ση Ρο­ζέ­ων α­πό το Μέ­τσο­βο της Η­πεί­ρου στην Βερ­γου­βί­τσα, μπο­ρού­με να υπο­θέ­σου­με ό­τι την πε­ρί­ο­δο αυ­τή εί­ναι πιο πι­θα­νό να συ­νέ­βη.
Πλη­ρο­φο­ρί­ες για την πε­ριο­χή παίρ­νου­με α­πό έ­να πα­λαιό έγ­γρα­φο που έ­χει ως ε­ξής:
Τρι­πο­λι­τσά 16 Φλε­βα­ρί­ου 1722.
Με την πα­ρών φα­νε­ρώ­νω και ο­μο­λο­γώ ε­γώ ο Πα­ρα­σκευάς Κα­πη­νο­λό­γος, πως ε­πούλη­σα τα ή­μι­σά μου ρού­χα ό­που εί­χα πα­τρι­κά, εις την χώ­ρα ο­νο­μα­ζο­μέ­νη Σε­λιάνα, ά­νω χά­σια του Κα­λα­βρύ­του, α­μπέ­λια , χω­ρά­φια ... και σπι­τό­το­πο, τα ο­ποί­α είχε ο πο­τέ Στα­θά­κης α­γο­ρα­σμέ­να τα ε­πού­λη­σα του Κω­στα­ντή γγι­φό­ρου και Γιωργά­κη και Α­ντρέ­α, α­δέλ­φια γγι­φό­ροι ο­νο­μα­ζο­μέ­νοι, δια ριά­λια πε­νή­ντα ή 50 και να εί­ναι ή­δη (;) νοι­κο­κυ­ραί­οι οι ά­νω­θεν α­γο­ρα­σταί και στα ά­νω­θεν υ­πο­στα­τικά του ά­νω­θεν Πα­ρα­σκευά. Και ο Πα­ρα­σκευάς να εί­ναι α­πό­ξε­νος α­πό τα υ­πο­στατι­κά του και δια­βε­βαιών της α­λη­θεί­ας έ­γι­νε το πα­ρόν α­πό μαρ­τυ­ρί­ας και παρα­κα­λε­σά­ντων μαρ­τύ­ρων. Πα­ρα­σκευάς Κα­πη­νο­λό­γος βε­βαιώ­νω Πα­να­γιώ­της Πο­λυδε­ρό­που­λος μαρ­τυ­ρώ Στα­μέ­λος Πα­λαιο­λό­γος μαρ­τυ­τώ. Α­πό ό­νο­μα της Χά­ι­δως αδελ­φής του Πα­ρα­σκευά Κα­πη­νο­λό­γου.
Οι πλη­ρο­φο­ρί­ες που παίρ­νου­με α­πό το έγ­γρα­φο αυ­τό εί­ναι ό­τι η Σε­λιά­να και η Βερ­γου­βί­τσα ο­νο­μά­ζο­νταν α­πό τό­τε Χά­σια και συ­γκε­κρι­μέ­να άνω Χά­σια.
Β΄ Τουρ­κο­κρα­τί­α 1715-1821Με την ε­πα­νε­γκα­τά­στα­ση των Τούρ­κων στην Πε­λο­πόν­νη­σο δεν α­ντέ­δρα­σαν κα­θό­λου οι κά­τοι­κοι λό­γω ό­τι οι Ε­νε­τοί κα­κο­με­τα­χει­ρί­ζο­νταν και κα­τα­πί­ε­ζαν τους κα­τοί­κους. Πολ­λοί α­πό τους πρό­κρι­τους και η­γού­με­νοι μονα­στη­ριών έ­στει­λαν α­ντι­προ­σώ­πους στους Τούρ­κους για να δη­λώ­σουν την υ­ποτα­γή τους.
Διοί­κηση ε­πί β΄ Τουρ­κο­κρα­τί­αςΚα­τά την β΄ Τουρκο­κρα­τί­α η πε­ριο­χή υ­πά­χθη­κε διοι­κη­τι­κά στο Βι­λα­έ­τι Κα­λα­βρύ­των. Η ε­παρ­χία Κα­λα­βρύ­των διαι­ρεί­το σε τέσ­σε­ρα σέ­μπτια. Έ­να α­πό αυ­τά ή­ταν των Χα­σί­ων. {Χά­σια ο­νο­μά­στη­κε η πε­ριο­χή μας α­πό την Τουρ­κι­κή λέ­ξη ΄khass΄ η ο­ποί­α χρη­σι­μο­ποιεί­το για την δή­λω­ση στρα­τιω­τι­κών φέ­ου­δων που α­πέ­φε­ραν ε­τη­σί­ως ει­σό­δημα 100.000 ά­σπρων και φο­ρο­λο­γι­κά υ­πά­γο­νταν κατ΄ ευ­θεί­αν στο Σουλ­τά­νο.
Συνα­ντού­με α­κό­μα και στους μετε­πα­να­στα­τι­κούς χρό­νους την ο­νο­μα­σί­α Χά­σια σε διά­φο­ρα έγ­γρα­φα. ο Πε­τρό­μπε­ης Μαυ­ρο­μι­χά­λης σε δια­τα­γή του προς τον Σωτ. Θε­ο­χα­ρό­που­λο το 1823 έγ­ρα­φε : ¨με τους στρα­τιώ­τες σου του τμή­μα­τος των Χα­σί­ων … να με­τα­βείς εις την ε­παρ­χί­αν Γα­στού­νης¨. Ε­πί­σης πολ­λά συμ­βό­λαια και α­πο­φά­σεις δι­κα­στι­κές α­να­φέ­ρουν τη Βερ­γου­βί­τσα πε­ριο­χή των Χα­σί­ων.}
Στο σέ­μπτι των ά­νω Χα­σί­ων ό­πως α­να­φέ­ρα­με και πα­ρα­πά­νω, υ­πα­γό­ταν και η Βερ­γου­βί­τσα.
Οι Τούρ­κοι, ό­πως και στην Α‘ Τουρ­κο­κρα­τί­α, ε­πέ­τρε­ψαν την αυ­το­διοί­κη­ση των Ελ­λή­νων. Κά­θε χω­ριό ε­ξέ­λε­γε τους δη­μο­γέ­ρο­ντες οι ο­ποί­οι συ­νέρ­χο­νταν σε επαρ­χια­κή συ­νέ­λευ­ση και ε­ξέ­λε­γαν τους ε­παρ­χια­κούς προ­ε­στώ­τες. Ως δη­μο­γέρο­ντες ό­πως προ­κύ­πτει α­πό δη­μό­σιο έγ­γρα­φο με η­με­ρο­μη­νί­α 23 Ια­νουα­ρί­ου 1828 φαί­νο­νται οι Πα­πα-Χρή­στος Ρόζος, για τον ο­ποί­ο θα α­να­φερ­θού­με πα­ρα­κά­τω, και ο Α­ναγνώ­στης Ρό­ζος.
Οι δη­μο­γέ­ρο­ντες ή­σαν υ­πεύ­θυ­νοι για την πε­ρι­φρού­ρη­ση των συμ­φε­ρό­ντων της κοι­νό­τη­τας και για την ι­κα­νο­ποί­η­ση των φο­ρο­λο­γι­κών α­παι­τή­σε­ων του κα­τα­κτη­τή. Γε­γο­νός α­ναμ­φι­σβή­τη­το εί­ναι ό­τι πολ­λοί α­πό αυ­τούς βρέ­θη­καν με με­γά­λες ι­διο­κτη­σί­ες και συ­γκέ­ντρω­ναν πλού­το που προ­ερ­χόταν α­πό τον ι­δρώ­τα των κα­τα­πιε­σμέ­νων συ­μπα­τριω­τών τους. Η πο­λύ δυ­σβά­στα­χτη φορο­λο­γί­α εί­χε α­ντί­κτυ­πο στην οι­κο­νο­μι­κή και κοι­νω­νι­κή ζω­ή του τό­που. Απ‘ αυτό μπο­ρεί να ε­ξη­γη­θεί ό­τι πο­λύ ι­κα­νοί νέ­οι στρά­φη­καν προς τον μο­να­χι­σμό και αρ­κε­τοί με­τοί­κη­σαν.
Ο Εμ­μα­νου­ήλ Σκαρ­πέ­της σε χει­ρό­γρα­φό του α­να­φέ­ρει ό­τι το 1793 η Αρά­χο­βα εί­χε πολ­λούς κα­τοί­κους και βρι­σκό­ταν σε ευ­η­με­ρί­α, οι πε­ρισ­σό­τε­ροι ό­μως α­πό τα α­βά­στα­χτα δο­σί­μα­τα με­τοί­κη­σαν σε άλ­λες πό­λεις και χώ­ρες. Ε­πί­σης στο ί­διο χει­ρό­γρα­φο πε­ρι­γρά­φει και το δρό­μο που ο­δη­γεί στο χω­ριό του: «.....α­ρι­στε­ρό­θεν τα Κο­λο­κυν­θιά­νι­κα, η Βερ­γο­βί­τσα, η Σε­λιά­να και ά­νω­θεν ταύτης το Σα­ρα­ντά­πη­χον, εί­τα το Πε­ρι­θώ­ριον, δε­ξιό­θεν δε η ρη­θεί­σα Πελ­λή­νη πόλις, ή­τοι η Βλο­βο­κά, το Αρ­φα­ρά, το Σι­νε­βρόν και η Βε­λά.......».
Τα Ορ­λω­φι­κάΟ Ελ­λη­νι­σμός πά­ντα εί­χε μέ­σα του α­ναμ­μέ­νη την φλό­γα για α­πε­λευ­θέ­ρω­ση και το 1770 βλέ­πο­ντας τον Ρω­σι­κό στό­λο που έ­φτα­νε στο Αι­γαί­ο με το Α­λέ­ξιο Ορ­λόφ παίρ­νο­ντας υ­πο­σχέ­σεις και εγ­γυ­ή­σεις α­πό τους Ρώ­σους για υ­πο­στή­ρι­ξη στον α­γώ­να τους για ε­λευ­θε­ρί­α, ε­ξε­γέρ­θη­κε. Αλ­λά για μια α­κό­μα φο­ρά ε­γκα­τα­λεί­φθη­κε. Για την κα­τα­στο­λή της ε­πα­νά­στ­σης αυ­τής οι Τούρ­κοι έ­στει­λαν 60.000 Αλ­βα­νούς οι ο­ποί­οι για εν­νέ­α χρό­νια λε­η­λα­τού­σαν την Πε­λο­πόν­νη­σο και α­πο­δε­κά­τι­σαν τον α­βο­ή­θητο πλη­θυ­σμό, κυ­νη­γώ­ντας α­κό­μα και τους Τούρ­κους της Πε­λο­πον­νή­σου. Α­πό α­πο­γρα­φή που έ­γι­νε κα­τό­πιν εί­χε μειω­θεί ο πλη­θυ­σμός της Πε­λο­πον­νή­σου κα­τά 100.000 .
Ό­ταν οι Αρ­βα­νί­τες λε­η­λά­τη­σαν τα χω­ριά της πε­ριο­χής μας πε­ρί το 1771, οι κά­τοι­κοι σκόρ­πι­σαν στις σπη­λιές και στη γύ­ρω πε­ριο­χή. Η Μαυ­ρο­σπη­λιά που βρί­σκε­ται στο βου­νό Ευ­ρω­στί­να πά­νω α­πό τη Βερ­γου­βί­τσα προ­σέ­φε­ρε προστα­σί­α στους κα­τοί­κους οι οποίοι εί­χαν κτί­σει τεί­χος στην εί­σο­δό της. Α­κό­μα και σή­με­ρα σώ­ζε­ται μέ­ρος του τεί­χους. Λί­γα μέ­τρα α­ρι­στε­ρά της σπη­λιάς υ­πάρ­χει υ­πό­γεια πη­γή που την χρη­σι­μο­ποιού­σαν οι κά­τοι­κοι. Λέ­γε­ται ό­τι η σπη­λιά τό­τε δεν φαι­νό­ταν λό­γω των πυ­κνών πεύ­κων που υ­πήρ­χαν στην πλα­γιά. Τώ­ρα με λί­γη πα­ρα­τη­ρη­τι­κό­τη­τα μπο­ρού­με να δια­κρί­νου­με α­πό το χω­ριό τα υ­πο­λείμ­μα­τα του τεί­χους που υ­πήρ­χε σχε­δόν ο­λό­κλη­ρο μέ­χρι το 1940 πε­ρί­που το ο­ποί­ο γκρέ­μι­σαν τσο­πά­νη­δες για να βά­ζουν μέ­σα τα ζώ­α.
Με­ρι­κά χρό­νια αρ­γό­τε­ρα πε­ρί τα 1780 ό­ταν ε­ξο­ντώ­θη­καν οι Αρ­βα­νί­τες α­πό Τούρ­κους και Έλ­λη­νες μα­ζί, οι κά­τοι­κοι της Βερ­γου­βί­τσας ξα­νά­χτι­σαν τα σπί­τια τους στη ση­με­ρι­νή τους θέ­ση. Το χω­ριό φτιά­χτη­κε σε διά­φο­ρα ε­πίπε­δα και έ­γι­ναν μι­κρές γει­το­νιές. Σε με­ρι­κές απ΄ αυ­τές έ­δω­σαν ο­νό­μα­τα, ό­πως ‘Ρο­ζιά­νι­κα’ α­πό τους Ρο­ζέ­ους, ‘Κα­ρα­μπα­σιά­νι­κα’ α­πό τους Κα­ρα­μπά­ση­δες Γιωρ­γου­λιά­νι­κα α­πό τους Γιωρ­γού­λη­δες, Δη­μέ­ϊ­κα, Πλα­κιώ­τι­κα, για­τί εί­χε πο­λύ πέ­τρα, ‘Φρα­γκιά­νι­κα’ αρ­χαί­α το­πο­θε­σί­α κ.ά.

Οι πιο διαβασμένες αναρτήσεις

  • - Eπιστροφή του ΦΠΑ σε 90 μέρες *Ο ΦΠΑ στους αγρότες του ειδικού καθεστώτος θα επιστρέφεται εντός 90 ημερών, αφού προηγουμένως θα έχει γίνει συμψηφισμός της ε...

ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ για τις ειδήσεις, την ιστορία και περιηγήσεις στην ανατολική Αιγιαλεία

Εφημερίδα Φρουρός on line

timeline

4-10-09

Free counters!

29-1-11